बजेट रकमान्तर प्रक्रिया रोक्ने सरकारको तयारी

सुब्रत न्यौपाने
झापा, १५ भदौ ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्षेखि विकास बजेट रकमान्तर गर्ने प्रक्रिया अन्त्य गर्ने भएको छ । स्वीकृत भएकै विकास योजनामा रकम खर्च गर्ने परम्परा थालनी गर्न रकमान्तर प्रक्रिया रोक्न लागिएको हो ।र्
अर्थमन्त्रालयले आगामी फागुन महिनादेखि लागू हुने गरी बजेट रकमान्तर गर्ने प्रक्रिया अन्त्यको तयारी गरेको छ । 'समयमा काम नगरी आर्थिक वर्षो अन्त्यमा विकास बजेट रकमान्तरण गर्ने प्रक्रिया अब अन्त्य हुन्छ', सोमबार जिल्ला विकास समिति झापामा आयोजित कार्यक्रममा कर्मचारीलाई निर्देशन दिँदै अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेले भने, 'फागुनदेखि रकमान्तरणका कुनै फायल आए भने फिर्ता गरिदिन्छु ।' उनले विनियोजित शर्ीष्ाकको रकम रकमान्तर गरेर अनियमितता गर्ने परिपाटी बढ्दै गएको बताए । मन्त्री पाण्डेले आर्थिक वर्षसकिन लाग्दा टेण्डर आह्वान गरेर निर्माण कार्य अघि बढाउने प्रवृत्तिलाई सरकारले कडाइका साथ नियन्त्रण गर्ने जानकारी दिए । 'हतारमा काम गरेर अनियमितता गर्न खोज्ने परिपाटी विद्यमान छ', उनले भने, 'समयमा टेण्डर आह्वान गरे-नगरेको अब अर्थमन्त्रालयले अनुगमन गर्छ ।'
उनले विकास बजेट दुरुपयोग बढेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरे । गैरकानुनी ढङ्गले सम्पत्ति आर्जन गर्नेविरुद्ध सरकारले कडा कदम चाल्ने उनले जानकारी दिए । 'यस्ता व्यक्तिका हकमा सरकार उदार हुनै सक्दैन', उनले भने, 'बद्मासी गर्नेलाई सरकारले छडी लाउन जानेको छ ।' बद्मासी गरेर मात्रै कर्मचारीले सम्पत्ति आर्जन गर्छन् भन्ने सामाजिक मान्यता तोड्न स्वयम् कर्मचारीहरु लाग्नुपर्ने उनले बताए । 'निष्कलङ्क भएर काम गर्नुस्', कर्मचारीलाई निर्देशन दिँदै मन्त्री पाण्डेले भने, 'राम्रो काम गर्ने कर्मचारीको पक्षमा जहिल्यै पनि सरकार उभिन्छ ।'
उनले सरकारले ल्याएको बजेट कर्मचारीको पक्षमा भएको दाबी गरे । 'तलब बढेन मात्र नभन्नुस्', मन्त्री पाण्डेले भने, र्'कर्मचारीको पक्षमा बजेट छ कि छैन त्यो पनि हर्ेर्नुस् ।' उनले कर्मचारीकै लागि सरकारले आवास योजना, निजामति अस्पताल, सुविधायुक्त विद्यालयलगायतका कार्यक्रम अघि सारेको जानकारी दिए । सरकारले कर्मचारीका छोराछोरीलाई अध्ययनको उचित व्यवस्था मिलाउन धनकुटा र दिपायलमा काठमाडौँको बुढानीलकण्ठ स्कूलसरहको गुणस्तरीय शिक्षा दिने गरी विद्यालय स्थापना गर्न लागेको छ । कर्मचारीको सुरक्षाप्रति सरकार चिन्तित रहेको भन्दै उनले स्थानीयस्तरमा अधिकतम् सुरक्षा प्रबन्ध मिलाउन प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई निर्देशन दिए । सोमबारै उनले काँकरभिट्टास्थित मेची भन्सार कार्यालयको निरीक्षण गरे । निरीक्षणपछि झापाको विर्तामोडमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अर्थमन्त्री पाण्डेले सवारी दर्ुघटनापछि उत्पन्न बन्द, हड्ताल, चक्काजामजस्ता गतिविधि रोक्न सरकारले मङ्गलबारदेखि तेस्रो पक्ष बीमा कार्यक्रम लागू गरेको बताए । तेस्रो पक्ष बीमा कार्यक्रमअर्न्तर्गत सवारीसाधनको ठक्करबाट यात्रु घाइते वा मृत्यु भए एकमुष्ट रकम पाउने व्यवस्था गरिएको छ ।
'यस विषयमा बीमा समिति र अर्थ मन्त्रालयबीच आजै सहमति भएको छ', मन्त्री पाण्डेले भने, 'सवारीसाधनको ठक्करबाट घाइते भएकालाई उपचार खर्च दर्ुइ लाख र मृत्यु भएमा पीडित परिवारलाई पाँच लाख रुपैयाँ दिइन्छ ।' तेस्रो पक्षको बीमाका लागि एउटा मोटरसाइकलले एक हजार रुपैयाँ, ३५ सिटभन्दा बढीको र्सार्वजनिक सवारीसाधनले वाषिर्क १० हजार रुपैयाँ र एक हजार सीसीको गाडीले वाषिर्क तीन हजार रुपैयाँ बराबरको रकम बीमाबापत जम्मा गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । 'मैले सवारी चलाएर दर्ुघटना गराउँछु, क्षतिपर्ूर्ति सरकारले तिर्छ भन्ने मान्यता अब अन्त्य हुन्छ', अर्थमन्त्री पाण्डेले भने, 'यसले यातायात क्षेत्रलाई पनि व्यवस्थित बनाउँछ ।' तेस्रो पक्ष बीमा कार्यक्रमबाट सवारीधनी एवम् व्यवसायीले व्यहोर्नुपर्ने आर्थिक दायित्व पनि कम हुने भएको छ ।भदौ १ गतेदेखि लागू गरिने भनिए पनि भदौ दोस्रो सातादेखि मात्रै यो कार्यक्रम प्रारम्भ भएको हो । ऐन अभावका कारण तेस्रो पक्ष बीमा कार्यक्रम लागू हुन ढिलाई भएको मन्त्री पाण्डेले जानकारी दिए । उनले आगामी मंसिरदेखि युवा स्वरोजगार कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याइने बताए ।

राहत पाएपछि विस्थापित हर्षित

जीसी पोखरेल
कुमरखोद -झापा)
जिउको एकसरो लुगा र सीमित भाँडाकुँडा मात्रै बचाउन सफल झापा कुमरखोदका बाढीपीडित विस्थापितले सोमबार भने निक्कै राहतको महसुस गरेका छन् । ताइवानी गुरु सुप्रिम मास्टर चिङ हाईद्वारा सञ्चालित सुप्रिम मास्टर चिङ-हाई अन्तर्रर्ााट्रय प्रकोप सहयोग समूहका तर्फाट प्रतिपरिवार एक हजार रुपैयाँ बराबरको राहत सामग्री प्रदान गरिएपछि उनीहरुले राहतको अनुभव गर्न पाएका हुन् । सुप्रिम मास्टरले कनकाई नदीबाट विस्थापित कुमरखोद-८ टप्पुडाँडाका कुवाडी निमाविमा आश्रति ४४ घरपरिवारलाई चामल, दाल, तेल, म्याट्रेस, त्रिपाल र झुल वितरण गरेको थियो ।
राहत सामग्री पाएपछि विस्थापित ४० वषर्ीय कनाहा मर्डर्ीी खुसीको अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिइन् । उनले भनिन्, '३० केजी चामल पाइयो अब चाहिँ बाँचिन्छ जस्तो लाग्यो ।' आफ्नो पुख्र्यौली सम्पत्ति तीन बिघा र अधियाँ डेढ बिघा जमिन कनकाईले एकैछाक पारेपछि होस् हवास उडेकी कनाहा त्रिपाल टाँगेर नजिकैका आफन्तकहाँ बस्दै आएकी छिन् । सोही ठाउँका धनमाया तामाङ, पवित्रा बराइली, वेदप्रसाद गौतम जस्ता ४४ परिवारको हालत मर्डर्ीीे भन्दा कम छैन । १६ दिनदेखि स्कूलको चिसो भुइँमा सुत्न बाध्य राममाया गौतमले भने म्याट्रेस र झूल पाएपछि आनन्दले सुत्न पाइने भो भन्दै खुसी व्यक्त गरिन् । 'अब चाहिँ चिसो हुँदैन होला', उनले भनिन्, 'लामखुट्टेले टोकेर रातभर सुत्न पाइया थेन ।' कुमरखोदमा कनकाईबाट विस्थापित एक सय चार परिवारलाई दर्ुइवटा उद्धार शिविरमा राखिएको छ । सुप्रिम मास्टरले सोमबार नै दुवै शिविरका विस्थापितलाई राहत सामग्री वितरण गर्यो । सो संस्थाले झापाका बाढीपीडितलाई करिब १३ लाख रुपैयाँ बराबरको १५ हजार पाँच सय ८० केजी चामल, ११ सय केजी दाल, चार सय लिटर तेल, सात सय ६० जनालाई म्याट्रेस, एकसय १२ वटा त्रिपाल र पर्ूण्ा विस्थापितलाई परिवारलाई पाँच सय ९० थान झुल वितरण गरिएको टिम संयोजक विष्णुप्रसाद न्यौपानेले जानकारी दिए ।
सुप्रिम मास्टरले दैवीप्रकोप उद्धार समिति झापामार्फ् राहत सामग्री प्रदान गरेको हो । झापा उद्योग वाणिज्य सङ्घले वितरणमा सहयोग गरेको थियो । राहत वितरणमा सङ्घका अध्यक्ष राजेन्द्र घिमिरे, सङ्घको विर्तामोड शाखाका सचिव राजकुमार कार्की, जिल्ला प्रशासन कार्यालयका कर्मचारीलगायतको टोली प्रभावित क्षेत्रमा पुगेको थियो । यसअघि सोमबार बिहान मेची उद्योग वाणिज्य सङ्घ मेचीनगरका तर्फाट सङ्कलित राहत सामग्री सङ्घका अध्यक्ष केशवराज पाण्डेले प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र दाहाललाई हस्तान्तरण गरेका थिए । सङ्घले १३ सय २० केजी चामल, एक सय २० केजी दाल, एक सय चार पिस लुगाधुने साबुन, तीन सय ६० पिस नुहाउने साबुन र एक कार्टर्ुुचाउचाउ हस्तान्तरण गरेको थियो ।

मृतकका परिवारलाई छ लाख क्षतिपूर्ति

विर्तामोड, १५ भदौ ।
दर्ुघटनामा ज्यान गुमाएकी झापा शनिश्चरेकी छात्रा पवित्रा कोइरालाका परिवारलाई छ लाख रुपैयाँ क्षतिपर्ूर्ति दिने सहमति भएको छ । सहमतिपछि विद्यार्थीले सङ्र्घष्ाका सबै कार्यक्रम फिर्ता लिएका छन् ।
परिवारलाई पाँच लाख रुपैयाँ दिनुपर्ने र मृतकका नाममा एक लाख रुपैयाँको अक्षयकोष खडा गर्नुपर्ने विद्यार्थीको मागमा सहमति जुटेको हो । सोमबार झापाको विर्तामोडमा प्रशासन, यातायात व्यवसायी र विद्यार्थी प्रतिनिधिबीच वार्ता भएको थियो । वार्तामा सहभागी अखिल क्रान्तिकारीका जिल्ला संयोजक महेन्द्र भट्टर्राईले भने, 'परिवारलाई पाँच लाख रुपैयाँ दिने र क्याम्पसमा मृतकको नाममा एक लाख रुपैयाँको अक्षयकोष खडा गर्ने सहमति भएको छ ।' भदौ ७ गते शनिश्चरे उच्च माविमा अध्ययनरत कोइरालालाई बुधबारे-जयपुर खण्डमा ना. ३ ख ९४६९ नम्बरको ट्रकलेे ठक्कर दिएको थियो । विद्यार्थीले घटनाको विरोधमा क्षतिपर्ूर्तिको माग गर्दै चरणबद्ध आन्दोलन घोषणा गरेपछि तीन चरणसम्म वार्ता भएको थियो । वार्ता असफल भएपछि सोमबार विद्यार्थीले झापा बन्दको आह्वान गरेका थिए । बन्दका कारण झापामा र्सार्वजनिक सवारीका साधन चलेनन् ।

झापा काङ्ग्रेसमा भातृसङ्गठन विवाद अन्त्य

झापा, १५ भदौ ।
झापा काङ्ग्रेसमा विद्यमान भ्रातृ सङ्गठन नेतृत्वबीचको विवाद अन्त्य भएको छ । काङ्ग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिले यसै सातादेखि विवाद अन्त्य गरेको हो ।
केन्द्रीय सदस्य बलबहादुर केसीले पेस गरेको प्रतिवेदनका आधारमा केन्द्रीय समितिले भातृ सङ्गठनबीच एकता गर्दै साझा नेतृत्व चयन गरेको छ । संस्थापन र प्रजातान्त्रिक पक्षबाट दर्ुइ-दर्ुइजनालाई साझा नेतृत्वमा छानिएको छ । पार्टर्ीीकीकरणका लागि अधिकारसहित केन्द्रीय समितिले केसीलाई झापा पठाएको थियो । उनी पार्टर्ीीकीकरण गरेर फर्किएका थिए । तर, भ्रातृ सङ्गठनमा विवाद कायमै थियो । केन्द्रीय समितिले छानेको साझा नेतृत्वप्रति पर्ूवमन्त्री नरेन्द्रविक्रम नेम्वाङले भने आपत्ति जनाएका छन् । काङ्ग्रेस निकट स्रोतका अनुसार कार्यबाहक सभापति सुशील कोइराला र वरिष्ठ नेता शेरबहादुर देउवासँग उनले असन्तुष्टि पोखेका हुन् । काङ्ग्रेसले नेपाल विद्यार्थी सङ्घको जिल्ला सभापतिमा नवीन विमलीलाई जिम्मेवारी दिएको छ । विभाजित अवस्थामा नेविसङ्घमा नारायण गिरी पनि सभापति थिए ।
पार्टर्ीीनर्ण्र्ाानुसार तत्कालीन काङ्ग्रेस प्रजातान्त्रिकका नरेन्द्रकुमार खड्का नेपाल तरुण दल झापाका अध्यक्ष भएका छन् । यसअघि संस्थापन पक्षका भूमिराज र्राई पनि अध्यक्ष थिए । नेपाल महिला सङ्घमा सुशीला ढकाल अध्यक्ष भएकी छन् । उनी संस्थापन पक्षकी हुन् । नेपाल किसान सङ्घमा भने प्रजातान्त्रिक पक्षका पशुपति अधिकारी अध्यक्ष भएका छन् ।

दुर्घटनामा एकको मृत्यु,

विर्तामोड, १५ भदौ ।
झापाको पर्ूव-पश्चिम राजमार्गको तोपगाछी खण्डमा सोमबार साँझ सवारी दर्ुघटना हुँदा एकजनाको ज्यान गएको छ । दर्ुघटनामा दर्ुइजना घाइते भएका छन् ।
पर्ूवतर्फगइरहेको मे. २ प ७४१९ नम्बरको मोटरसाइकलले साइकलयात्रीलाई ठक्कर दिँदा मोटरसाइकलमा सवार सतासीधाम-५ की सविता चौलागाईको ज्यान गएको हो । इलाका प्रहरी कार्यालय दमकका हवल्दार सागर प्रधानका अनुसार दर्ुघटनामा मोटरसाइकलबाट लडेपछि विपरीत दिशाबाट आएको को. १ च ३०४९ नम्बरको मारुतीले लडेको अवस्थामा किच्दा ३० वषर्ीया चौलागाईको मृत्यु भएको हो । त्यस्तै, दर्ुघटनामा मोटरसाइकल चालक हरि भनिने धरमपुर-७ का दर्ुगा पराजुली र दमक-१२ का ध्रुव अधिकारी घाइते भएका छन् ।
यसैबीच, आइतबार राति झापाको दमकमा भएको सडक दर्ुघटनामा दर्ुइजना घाइते भएका छन् । पश्चिमबाट पर्ूवतर्फआउँदै गरेको को. १ ख ७९२ नम्बरको तेलको टयाङ्करले राति ८ बजे दमकस्थित चिया बगानमा मे. १ प ९१६८ नम्बरको मोटरसाइकललाई ठक्कर दिएको थियो । मोटरसाइकल चालक मोरङ पथरी-३ का ३० वषर्ीय राजु क्षेत्री र पछाडि बसेका सोही ठाउँका तिलबहादुर दर्जी गम्भीर घाइते भएका हुन् । घाइतेको विराटनगरमा उपचार भइरहेको इलाका प्रहरी कार्यालय दमकले जनाएको छ ।

दुइ शव फेला

झापाको दमकमा एक नवजात शिशुसहित दर्ुइवटा बेवारिसे शव फेला परेका छन् । सोमबार दमक-३ को भूटानी शरणार्थी शिविर नजिकै रतुवा खोलाको बगरमा नवजात शिशुको शव फेला परेको हो । यस्त,ै आम्दा अस्पताल नजिकै एक बृद्धको शव फेला परेको छ । तर्राई मुलका ती बृद्ध दर्ुइ दिनदेखि अस्पतालको पेटीमा बस्दै आएका थिए ।

झापामा बाढीबाट पचास करोडको क्षति, आठ हजार विस्थापित, विस्थापितमा झाडापखालाको प्रकोप

सुब्रत न्यौपाने
झापा ५ भदौ
अविरल वषर्ापछि आएको बाढीले यस वर्षझापामा ५० करोडभन्दा बढीको क्षति भएको छ । बाढीबाट एक हजार आठ सय ८२ घरका आठ हजार १३ जना पर्ूण्ारुपले विस्थापित भएका छन् ।
सामान्य प्रशासन राज्यमन्त्री जितु गौतमसहित काङ्ग्रेस र एमाले सभासद्को टोलीले बाढी प्रभावित गाविसको स्थलगत निरीक्षण गरी प्रारम्भिक क्षतिको आँकडा निकालेको हो । शुक्रबार राज्यमन्त्री गौतमसहित सभासद्हरु केशवकुमार बुढाथोकी, उषा गुरुङ, दीपक कार्की र अग्नि खरेलको टोलीले बाढीबाट विस्थापितको अवस्था, नदी कटान, उद्धार र राहतबारे स्थलगत जानकारी लिएको थियो ।
'करिब २० करोड बराबरको क्षति भएको अनुमान थियो', झापाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी लेखनाथ पोखरेलले भने, ' शुक्रबारको स्थलगत निरीक्षणपछि झापामा ५० करोडभन्दा बढीको क्षति भएको पाइयो ।' उनले विस्थापित र क्षतिको विवरण बढ्दो रहेको जानकारी दिए । 'करिब २५ सय घर विस्थापित भएको अनुमान छ', उनले भने, 'अहिलेसम्म एक हजार आठ सयको मात्र विवरण आएको छ ।' विस्थापितको सङ्ख्या र अवस्थाबारे जानकारी सङ्कलन गर्न तीनवटा टोली परिचालन गरिएको छ ।
सहायक प्रजिअ पोखरेलका अनुसार बाढीबाट झापाका नौवटा गाविस पर्ूण्ारुपले प्रभावित भएका छन् । जिल्लामा सबैभन्दा बढी डाँगीबारी गाविस प्रभावित छ । क्रमशः घैलाडुब्बा, शरणामती, कुमरखोद, टाघनडुब्बा, राजगढ, महाभारा, अनारमनी, कोहवरा गाविस प्रभावितको सूचीमा छन् । प्रभावित क्षेत्रका विस्थापितलाई एक हजार पाँच सयदेखि तीन हजारसम्म राहत रकम बाँडिएको छ । हालसम्म डेढ लाख रुपैयाँ वितरण गरिएको छ । 'मृतक परिवारलाई तत्कालका लागि २५ हजार रुपैयाँ राहत दिने व्यवस्था छ', सहायक प्रजिअ पोखरेलले मन्त्री र सभासद्को टोलीलाई झापाको चारआलीमा जिल्लाको वस्तुस्थिति सुनाउँदै भने, 'पीडितका लागि झापाका कर्मचारीका तर्फाट एक दिन बराबरको तलब दिने निर्ण्र्ाागरेका छौँ ।' उनले विस्थापितलाई एक सय ५० ठाउँमा बस्ने व्यवस्था मिलाइएको जानकारी दिए । विस्थापितहरु आफन्त र छिमेकीबाहेक नजिकको विद्यालयमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन् । विस्थापित सबैलाई खाद्यान्नको व्यवस्था मिलाइएको छ । निरीक्षणपछि मन्त्री र सभासद्को टोलीले पीडितका लागि भइरहेको प्रयासलाई प्रभावकारी बनाउन स्थानीय प्रशासनलाई निर्देशन दिएको छ । 'सबै स्रोत साधन परिचालन गरेर भएपनि विस्थापितलाई राहत दिनर्ुपर्छ', प्रजिअलाई निर्देशन दिँदै मन्त्री गौतमले भने, 'राहत नपाएर कसैको पनि विचल्ली नहोस् ।' उनले पीडितका लागि प्रधानमन्त्री राहत कोषबाट भए पनि राहतको व्यवस्था गरिने जानकारी दिए । उनले खुदुनाबारीको सिस्नेमा पसेको विरिङ खोला नियन्त्रण गर्न तत्काल नेपाली सेना परिचालन गर्न निर्देशन दिए ।
औषधि अभाव
बाढीपछि विस्थापित भएकाहरु धमाधम बिरामी पर्न थालेका छन् । बिरामी भएकाहरुलाई औषधोपचारको व्यवस्था हुन सकेको छैन । दक्षिणी झापाको शरणामतिस्थित सिमलचौर र महाभाराको रङ्गीयाथानमा बसेका विस्थापितहरुमा झाडापखालाको समस्या देखिएको छ । ती दुवै शिविरमा एक सय ५० भन्दा बढी बिरामी परेका छन् । त्यहाँ औषधिको अभाव छ ।
'बिरामीलाई औषधि अभाव भएको जानकारी आएको छ', सहायक प्रजिअ पोखरेलले भने, 'तत्कालै औषधि पठाएर उपचार सुरु गर्र्छौँ ।' उनले हैजा फैलन नदिन दर्ुइवटा स्वास्थ्यकर्मीको टोली परिचालन गरिएको जानकारी दिए । झाडापखालाबाट महिला र बालबालिका बढी प्रभावित भएका छन् ।
यसैबीच, सङ्घीय लिम्बूवान राज्य परिषद् अध्यक्ष सञ्जुहाङ पालुङ्वा नेतृत्व टोलीले विर्तामोड क्षेत्रको अवलोकन तथा बाढीपीडितलाई उद्धार गरेको छ । एकीकृत माओवादी झापाले क्षतिपर्ूर्ति र पुनर्स्थापनाको माग गरेको छ ।

पूर्वाञ्चलको प्रकाशन बन्द
अन्दुवा खोलामा आएको बाढीले विर्तामोडस्थित पर्ूवाञ्चल दैनिकमा १५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको छ । क्षतिपछि दर्ुइ दिनदेखि पत्रिकाको प्रकाशन बन्द छ । पर्ूवाञ्चलको कार्यालयमा बाढी पस्दा अफसेट मेसिन, जेनेरेटर, दर्ुइ थान कम्प्युटर, फोटोकपी मेसिन, एक्सपोजर मेसिन, प्रिन्टर, स्क्यानर डुबेको छ ।
कार्यालयका कागजात, रर्ेकर्ड फाइलसमेत सबै नष्ट भएको प्रकाशक भरतलाल गिरीले बताए । कार्यालयको मेसिनरी इलेक्ट्रोनिक्सलगायत सबै सामान काम नलाग्ने भएका छन् । सबै सामान खरिद गर्नुपर्ने भएकाले पत्रिका प्रकाशन नियमित गर्न अझै केही दिन
लाग्ने व्यवस्थापक चन्द्रकान्त ढकालले जानकारी दिए । यसैबीच, झापाको बाढीको अवस्था निरीक्षण गर्न आएका सामान्य प्रशासन राज्यमन्त्री जितु गौतमले पत्रिका बन्द भएकोमा दुःख व्यक्त गर्दै प्रकाशन सुचारु गर्न सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयसँग समन्वय गरी सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । उनले क्षतिको पर्ूण्ा विवरण मूल्याङ्कन गर्न झापाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई निर्देशन दिए ।

मन्त्री आएनन्, पीडितको पोल्यो मन

राजेन्द्र गौतम
सिमलवाडी - झापा
हेलिकोप्टर चढेर मन्त्री आउने खबर पाएका झापा कुमरखोदका बाढीपीडितको आँखा आकाश हर्ेदाहर्ेर्दै तिर्मिराइसकेका थिए । सामान्य प्रशासन राज्यमन्त्री जितु गौतम शुक्रबार आउने खबरले उनीहरु खुसी बनेका थिए । तर, हेलिकोप्टर चारआलीबाट डाँगीबारीमा अवतरण भएर सिधै जुरोपानी पुगेपछि उनीहरु निराश बनेका हुन् ।
मन्त्री चढेको हेलिकोप्टर टाघनडुब्बाको सिमलबाडी र कुमरखोदको कुवाडीमा अवतरण हुने कार्यक्रम थियो । हेलिकोप्टर जुरोपानी पुगेर र्फकंदा पनि ती दुवै स्थानमा अवतरण भएन । मन्त्री आउने खबर पाएलगत्तै सिमलबाडीमा सशस्त्र प्रहरी टोली पुगेको थियो । कुवाडीमा भने हजारभन्दा बढी विस्थापित आफूहरुलाई भेट्न मन्त्री आउने थाहा पाएपछि पर्खेर बसेका थिए । चारजना सभासद् र झापाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र दाहाल समेत चढेको हेलिकोप्टर त्यहाँ अवतरण भएन । जसले बाढीबाट विस्थापन भएकाहरुको मन्त्रीसँग गुनासो पोख्ने अभिलाषा कल्पनामै सीमित बन्यो । कुमरखोद कनकाईको बाढीबाट पूरै क्षति पुगेको गाविस हो । उक्त गाविसका २ र ९ वडाबाहेक सबै वडाबासी कनकाईको कटानबाट पीडित बनेका छन् । सिमलबाडी निमाविमा कुमरखोद-८ का ५३ विस्थापित परिवार आश्रय लिएर बसेका छन् । कुवाडी निमाविमा पनि सोही वडाको सुगाबथानका ५० घरपरिवार आश्रति छन् । गत आइतबार कनकाईको कटानबाट विस्थापित बनेका उनीहरुले छ दिन बितिसक्दा पनि चिउराकै भरमा बाँच्नु परेको गुनासो गरे । सिमलबाडी निमाविमा विस्थापित जीवन बिताइरहेकी ललिता विकले भनिन्, 'हामीलाई थोरै सहयोग भए पनि औषधि र पानीको व्यवस्था छैन ।' ओछ्यान लागेको छोरोतर्फदेखाउँदै उनले भनिन्, 'तीन दिनदेखि झाडापखालाले मेरो छोरो सिकिस्त बनेको छ ।' उनले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार चार वषर्ीय छोरा छविलाई औषधि खुवाए पनि निको नभएको बताइन् । उक्त शिविरमा यसअघि नै जिल्ला प्रशासन कार्यालय झापाले एक सय केजी चिउरा, एक सय प्याकेट चाउचाउ र ५० केजी चिनी वितरण गरिसकेको छ ।
कुवाडीदेवीमा बस्दै आएकी विस्थापित लीला थापाले जीवन कष्टकर बन्दै गएको सुनाइन् । 'स्कूलका दर्ुइवटा कोठाबाहेक सबै पानीले डुबेका थिए, सबैमा चिसो छ', उनले भनिन्, 'अर्को व्यवस्था नभए हामीलाई बाँच्न गाह्रो छ ।' विस्थापित सबैको एउटै भनाइ छ, 'सबै सम्पत्ति सकियो दयनीय अवस्थामा बाँचिरहेका छौँ ।' उनीहरुले भने, 'समस्या समाधानको दर्ीघकालीन उपाय खोजिनु हामीलाई सुरक्षित राख्ने एउटा मात्र विकल्प हो ।' विस्थापितहरुले मन्त्री चढेको हेलिकोप्टर टाउको माथिबाट ओहोर-दोहोर गरेर आफूहरुलाई उपेक्षा गरेको बताए । हेलिकोप्टर उडाउने पैसा आफूहरुका लागि खर्च गरिनुपर्ने उनीहरुको माग छ ।
झापाका प्रजिअ दाहालले विस्थापितका विषयमा राज्य गम्भीर रहेको बताउँदै 'लोकेसन'का कारण हेलिकोप्टर अवतरण गर्न नसकेको बताए । 'एउटा विद्यालयको प्राङ्गणमा हेलिकोप्टर अवतरण गर्न खोजेका थियौँ', उनले भने, 'पीडितलाई पनि देखिएन, पीडितलाई भेट्न खोजेको हो सम्भव भएन ।'
पानी र बिजुलीको सुविधाबाट बञ्चित बाढीपीडितलाई भेट्न पुगेका काङ्ग्रेस नेता देउमान थेवेले ट्युब वेल गाढ्न र बत्तीको व्यवस्था गर्न आग्रह गरेका छन् । उनले त्यसको खर्च आफ्नो तर्फाट व्यहोर्ने समेत प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । यद्यपि उनीहरुको वास्तविक समस्या भने यी आश्वासनले पूरा हुँदैन । राज्यले विस्थापितको लागि तत्काल उपयुक्त समाधान खोज्नु वाञ्छनीय छ ।

बसबाट खसेर एकको मृत्यु

झापा ५ भदौ
झापाको पाडाजँुगीमा बसबाट खसेर शुक्रबार बिहान एकजनाको ज्यान गएको छ । झापाको दामुनेबाट दमकतर्फआउँदै गरेको मे. १ ख ८०८६ नम्बरको बसबाट खसेर महारानीझोडाका ३० वषर्ीय कुमार दनुवारको ज्यान गएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय विर्तामोडले जनाएको छ । बसबाट खसेका दनुवारको सोही बसले किचेपछि उपचारका लागि दमक ल्याउँदै गर्दा ज्यान गएको हो ।

बाढी-पहिरोमा १० को मृत्यु, हजारौ विस्थापित, करोडौको क्षति

सुब्रत न्यौपाने झापा ४ भदौ

अविरल वर्षापछि पूर्वमा बुधबार राति आएको बाढी र पहिरोमा १० जनाको मृत्यु भएको छ । झापा इलाम र सिराहाका नदीनालामा आएको बाढी पहिरोमा परी नौ बालबालिकासहित १० जनाको मृत्यु भएको हो । बाढीले मेची अाचलको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र विर्तामोडसहित झापाका दुई दर्जन गाविस जलमग्न भएका छन् । विरिङ खोलाको बाढीले बगाएर झापा घैलाडुब्बा-८ की अढाई वर्षीया सविना मुर्मु र घैलाडुब्वा-१ का ढलबहादुर पुलामीको मृत्यु भएको छ । घरैमा पसेको भेलले बगाउँदा मुर्मुको र काठ दाउरा झिक्ने क्रममा बाढीले बगाउँदा पुलामीको मृत्यु भएको हो । पुलामीका एकजना साथीले भने पौडेर ज्यान बचाएका छन् । पुलामी मृत्युको अनौपचारिक जानकारी भए पनि शव नभेटिएको विर्तामोड प्रहरीले जनाएको छ . रतुवा खोलाको भेल घरमा पस्ता दमक-१२ का छ महिने शिशु निश्चल तामाङको पनि ज्यान गएको छ । वर्षापछिको बाढीले इलाममा पहिरोले घर पुरिँदा चार जना बालबालिकाको मृत्यु भएको छ । दक्षिणी इलामको महमाई-९ का सविरमान राईको घर पुरिँदा उनका तीन वर्षीया छोरी लीला र छ महिने छोरा विपीनको ज्यान गएको हो । रातिको बाढीले बगाएका उनीहरु दुवै बिहीबार बिहान मृतावस्थामा फेला परेका थिए । झापासँग सीमा जोडिएको इलामकै अर्का गाविस इरौटार-८ मा पनि पहिरो जाँदा १२ वर्षीया फूलमाया र नौ वर्षीया अनिशा राईको मृत्यु भएको छ। घरमा रहेका अन्य तीन जनाले भने भागेर ज्यान जोगाएका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय इलामका अनुसार जिल्लाका अन्य चार परिवार पहिरोले घरमा क्षति पुर् याएपछि विस्थापित भएका छन् । गोदक-७ का विपीन अधिकारी डिल्ली अधिकारी कोलबुङ-९ का हर्क राई र समालबुङको एउटा परिवार विस्थापित भएको हो । प्रहरी नायब उपरीक्षक विक्रम चन्दका अनुसार गरुवा खोलाले दानाबारीमा र चाँजो खोलाले चुलाचुलीमा खेतीयोग्य जमिन कटान गरिरहेको छ । त्यस्तै सिराहाको कमला नदीमा डुबेर तीनजना बालकको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा सास्वर-२ का एकै उमेरका पाँच वर्षीय अफराज दथाली वकील दर्जी र काजीर दर्जी रहेका छन् । नदीमा नुहाउन गएका बेला डुबेर उनीहरुको मृत्यु भएको हो । बाढीले बगाएर झापामा मात्र आठजना बेपत्ता भएका छन् । बाढीमा परेर डाँगीबारी-३ मा चारजना र राजगढ गाविसमा थप चारजना बेपत्ता भएको नेपाल रेडक्रस सोसाइटी झापाले जनाएको छ । १२ घण्टासम्म निरन्तर परेको वर्षापछि अन्दुवा खोलामा आएको बाढीबाट विर्तामोड जलमग्न भएको छ । बाढीले खोला छेउका दर्जनौँ घर बगाएको छ । विर्तामोडबाट करिब पाँच किलोमिटर उत्तरमा रहेको बिरिङ नदीको भेल शनिश्चरे अर्जुनधारा हुँदै अन्दुवा खोलामा मिसिएपछि बुधबार रातिदेखि विर्तामोड सहर पुरै जलमग्न भएको हो । सहरको मुख्य भाग भएर बग्ने अन्दुवा खोलाले किनारमा रहेका सयौँ कच्ची र चारवटा पक्की घर बगाएको छ । सडक किनारका अनगिन्ती घुम्तीपसल क्षतिग्रस्त भएका छन् । आफ्नै घर परिसरमा राखेका दर्जनौँ सवारीका साधन बाढीले बगाएको छ । बाढी पसेपछि रातभर विर्तामोडको जनजीवन आतङ्कित भएको थियो । सहरका अधिकाङ्श घरमा नौ फुटसम्म पानी जमेको इलाका प्रहरी कार्यालय विर्तामोडले जनाएको छ । सहरकॊ पश्चिम रहेको अन्दुवा खोला उर्लिएर सहरभरि बाढी पसेपछि अधिकांश बासिन्दाले अनिँदै रात काटेका थिए । बाढीले अतिथि सदन अग्रसेन भवनलगायतका सार्वजनिक सम्पत्तिमा लाखौँको क्षति गरेको प्रहरी निरीक्षक अभिचन्द्र रिजालले बताए । उनका अनुसार विर्तामोडका व्यवसायीका गोदाममा बाढी पसेपछि उनीहरुले करोडौँको क्षति व्यहोर्नु परेको छ । क्षतिको पूर्ण विवरण भने प्राप्त भइसकेको छैन । बाढीले अनगिन्ती चौपाया बगाएको छ । अन्दुवा खोला दुई धार भएर बगेको थियो । बिहीबार अपरान्हसम्म पनि विर्तामोड पश्चिमतर्फको अधिकांश स्थान जलमग्न थियो । झापाका २४ गाविस बाढीबाट प्रभावित बनेका छन् । बिरिङ कनकाई निन्दा रतुवा टिमाईलगायतका नदीमा आएको बाढीबाट कोहबरा राजगढ महाभारा खुदुनाबारी गरामनी दुहागढी चन्द्रगढी सतासीधाम बुधबारे शरणामति कुमरखोद टाघनडुब्बा सुरुङ्गा पाँचगाछी शिवगाज अर्जुनधारा बाहुनडाँगी गाविस प्रभावित भएका छन् । मेचीनगर र भद्रपुर नगरपालिका पनि प्रभावित क्षेत्रको सूचीमा छन् । बुधबार रातिको बाढीका कारण झापामा एक हजार छ सय ४७ घरपरिवार विस्थापित भएका छन्। विस्थापितहरु छिमेकी आफन्त गाविस र विभिन्न विद्यालयमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन् । बाढीबाट छ हजार दुई सय घर परिवार प्रभावित भएको रेडक्रस सोसाइटी झापाका मन्त्री लोकराज ढकालले बताए । जिल्लाका विभिन्न स्थानमा बाढीबाट चार सयभन्दा बढी घर क्षतिग्रस्त भएको उनले जानकारी दिए । यसअघि तीन सातायता झापाका विभिन्न नदीमा आएको बाढीले एक सय ९३ घर परिवार पूर्णरुपले विस्थापित भएका थिए । विर्तामोडबाहेक बिरिङ नदीको बाढीले घैलाडुब्बा गाविसको ५ ६ र ७ नम्बर वडा पूर्णरुपले जलमग्न भएको छ । त्यहाँका करिब दुई सय परिवार विस्थापित भएका छन् भने छिमेकी डाँगीबारी गाविस पनि बाढीको चपेटामा छ । त्यहाँका दुई सय बढी घर परिवार विस्थापित भएका छन् । चकचकी गाविसमा बिरिङ नदीको बाढी पसेको छ भने ज्यामिरगढीमा निन्दाले थप विनास गरेको छ । चकचकीमा तीन सय र ज्यामिरगढीमा दुई सय परिवार बाढीबाट विस्थापित भएको प्रारम्भिक अनुमान छ । दुहागढी-४ मा फुलबासा खोलाले २५ घर बगाएको छ । थप ४० घर विस्थापित भएका छन् । उनीहरुलाई स्थानीय सहिद दशरथचन्द उच्च माध्यमिक विद्यालयमा राखिएको छ । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार र राहतका लागि जनपथ सशस्त्र र नेपाली सेनालाई परिचालित गरिए पनि कतिपय स्थानमा अबेरसम्म सुरक्षाकर्मी पुग्न सकेका छैनन् । रातभरि बाढीको विनासपछि बिहीबार सबेरै जिल्ला प्रशासन कार्यालय जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिको बैठक बसेको थियो । रेडक्रसकर्मी सभासद् राजनीतिक दलका प्रमुख कार्यालय प्रमुख सम्मिलित बैठकले बाढीबाट उत्पन्न परिस्थितिको समीक्षा गर्दै स्थलगत अनुगमनका लागि चारवटा टोली बनाई प्रभावित क्षेत्रमा पठाउने निर्णय गरेको छ । साँझसम्ममा स्थलगत रिपोर्ट सङ्कलन गरी राहत तथा उद्धारका कामलाई तीव्रता दिने झापाका निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी लेखनाथ पोखरेलले बताए । प्रशासनले तत्कालै प्रभावित १४ स्थानमा जनपथ र सशस्त्र तथा पाँच प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहतका लागि नेपाली सेनालाई परिचालन गरेको जनाएको छ । बाढीले खानेपानीको पाइप बगाउँदा बुधबार दिनभर चारपाने अनारमनी तथा शनिश्चरे र अर्जुनधाराका केही भागमा पिउने पानीको अभाव रह्यो । खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता समितिका अनुसार विर्तामोड क्षेत्रमा वितरित खानेपानीको पाइप पाँच ठाउँमा बगाउँदा बुधबार बिहान २ बजेदेखि पानी वितरण ठप्प भएको थियो । समितिका सचिव जलकुमार गुरुङका अनुसार बाढीबाट करिब पाँच लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ । उता विरिङ्ग खोला गाउँ पस्दा खुदुनाबारी-१ स्थित साधुटारका राजकुमार थापाको घर बाढीले बगाएको छ । त्यस्तै बाह्रदशी खोलामा आएको बाढीले अर्जुनधारा र शनिश्चरे जोड्ने २० फिट कालोपत्रे सडक बगाएर क्षति पुर् याएको छ । बाढीले अर्जुनधारा गाविस र शनिश्चरेको सुकुम्बासी टोल जोड्ने कच्ची सडक पनि बगाएको छ । त्यस्तै रातेखाल जाने पक्की पुल र बिरिङ पुलमा पनि बाढीले क्षति पुर् याएपछि जोखिममा पुगेको प्रहरी चौकी शनिश्चरेले जनाएको छ ।यसैबीच पहिरो जाने खतरा बढेपछि सङ्खुवासभाको वाला गाविसका ५६ घरपरिवार सम्पर्कविहीन भएका छन् । वाला-९ वेतिनीका स्थानीय बासिन्दाहरु पहिरोको भयले नजिकै रहेको जङ्गल र ओढारमा गएको अनुमान गरिएको छ । उनीहरु ताम्कु गाविसको सिमानामा रहेको झोलङ्गे पुल बगाएपछि सम्पर्क बाहिर रहेका छन् । उद्धारका लागि प्रहरी प्रभावित क्षेत्रमा जान सकेको छैन । सुनसरीको टेङ्ग्रा खोलामा आएको बाढीले सुनसरी-मोरङ औद्योगिक करिडोर क्षेत्रका दुई दर्जनभन्दा बढी उद्योग तथा कलकारखाना प्रभावित भएका छन् । बाढी प्रगति टेक्सटायल अरिहन्त मल्टिफाइवस्र लिमिटेड बालाजी बिस्कुटलगायतका उद्योगमा पसेको प्रहरीले जनाएको छ । यसैबीच लोहन्द्रा खोलामा आएको बाढीका कारण बिहीबार मोरङको कटहरीमा ५० घर डुबानमा परेका छन् । बाढीले कटहरी-९ का सम्पूर्ण बस्ती डुबानमा परेको प्रहरीले जनाएको छ । त्यस्तै राते होलीमा आएको बाढीले राजघाट-३ को एकदर्जन घर डुबानमा परेका छन् । सो होलीमा आएको बाढीले स्थानीय बासिन्दाले पालेका पाँचवटा सुगुँरको पाठा-पाठी र पोखरीको माछा समेत बगाएको पीडित राजकुमार थापाले बताए । त्यस्तै मावा खोलामा आएको बाढीले उर्लाबारी-४ दुर्गाटोलका करिब एक सय ५० घर डुबानमा परेका छन् ।

चार घरमा लुटपाट

झापा ४ भदौ ।
झापाको दमक, लखनपुर र महारानीझोडामा बुधबार राति डकैती हँुदा साढे चार लाख बढीको धनमाल लुटिएको छ । घरेलु हतियारसहित आएका लुटेराहरुले दमक ४ का तेजेन्द्र भण्डारीको घरबाट ९० हजार नगद, पाँच तोला सुन र एक थान मोवाइल सेट लुटेर लगेका छन् ।
त्यस्तै, लखनपुर-९ का यदु दङ्गालको घरबाट एक हजार नगद, दर्ुइ तोला सुन र एक थान मोवाइल सेट, महारानीझोडाका दिलबहादुर लकान्द्रीको घरबाट तीन तोला १० आना सुन र तीन हजार पाँच सय नगद, इन्द्रमाया लुइँटेलको घरबाट एक तोला सुन र एक हजार नगद लुटेर लगेको प्रहरी चौकी गौरादहले जनाएको छ ।

बाढीले बगाउँदा दुइको मृत्यु

बस्तीमा पसेको विरिङ्ग खोलाको भेलले बगाएर विहीवार विहान झापाको घैलाडुब्बामा दर्ुइ जनाको मृत्यु भएको छ ।
घरभित्र पसेको भेलले बगाएर घैलाडुब्बा ८ की अर्ढाई वषर्ीया सविना मर्ुर्मु र विरीङ खोलाको बाढीले बगाएर घैलाडुब्बा १ का ढलबहादुर पुलामीको मृत्यु भएको हो ।
विरिङ्ग खोलामा बाढी आएपछि पसेको भेलले ती बालिकालाई बगाएको प्रहरीले जनाएको छ ।
त्यसैगरी विरिङ्ग खोलाले बगाउँदा पुलामी डुवेर वेपत्ता भएको इलाका प्रहरी कार्यालय विर्तामोडले जनाएको छ । प्रहरी सहायक निरीक्षक अमर कार्कीका अनुसार विरिङ्गमा बग्दै आएको काठ झिक्ने क्रममा पुलामीलाई बाढीले बगाएको हो । उनका एक जना साथी भने पौडेर बाँचेका छन् ।
गएराति १२ घण्टासम्म परेको अविरल वषर्ापछि अदुवा खोलामा आएको बाढीबाट विर्तामोड जलमग्न भएको छ । बाढीले खोला छेउका पक्की र कच्ची गरी दर्जनौ घर बगाएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ । अनारमनी, चारपाने, अर्जुनधारा, शनिश्चरेका सयौ घर बाढीबाट डुबानमा छन् । घरभित्र बाढी पसेपछि खाद्य सामग्री, लत्ताकपडा बग्दा उनीहरुको विचल्ली भएको छ । बाढीले सयौ पशुचौपाया बगाएको प्रहरीले जनाएको छ । स्थानीयबासीका घरमा राखिएका दर्जनौ सवारीका साधन बाढीले बगाएर वेपत्ता बनाएको छ ।
शनिश्चरेबाट अर्जुनधारा जलेश्वर धाम जाने पक्की बाटो स्थानीय बारदशी खोलाले बगाएको छ । बाढीका कारण अदुवा खोलाका दुवै पुल जोखिममा छन् । बाढीग्रस्त क्षेत्रमा उद्धारकर्मी खटिइरहेकाले क्षतिको यकिन विवरण आउन बाँकी छ ।

औलो ओरालोतिर

विर्तामोड, 4 भदौ ।
तीन वर्षता झापामा औलोबाट मर्नेको सङ्ख्या शून्य रहेको छ । झापामा औलो नियन्त्रण प्रयास प्रभावकारी बन्दै गएपछि औलोबाट मर्नेको सङ्ख्या घटेको हो ।
झापामा हालसम्म औलोबाट तेह्रजनाको मृत्यु भइसकेको छ । अघिल्लो वर्षएक हजार ६७ जनालाई औलो लागेकोमा यो वर्ष दर्ुइ सय जनामा मात्र यो रोगको सङ्क्रमण देखिएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा विषादी युक्त झुल वितरण गर्न थालेपछि औलो नियन्त्रणमा टेवा पुगेको झापाका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक नवराज सुब्बाले बताए । झापाका बाहुनडाँगी, मेचीनगर, बुधबारे, शान्तिनगरलगायतका गाविस औलो प्रभावित क्षेत्र हुन् ।
विभाग प्रमुख बेखबर
झापाका कीटजन्य रोग नियन्त्रक वेदप्रसाद घिमिरेले हरेक भदौ ४ गते मनाइने औलो नियन्त्रण दिवसबारे आफूलाई थाहा नभएको बताएका छन् । 'मलाई थाहै छैन', उनले प्रतिदिनसँग भने, 'कहीँबाट केही आएको पनि छैन ।' उनले आफूलाई विश्व औलो दिवसको बारेमा मात्र थाहा भएको बताएका थिए । यो २५ अप्रिलमा पर्छ । तर, नेपालमा वर्षोनि भदौ ४ गते औलो नियन्त्रण दिवस मनाइन्छ । झापा नेपालमै औलो रोगी धेरै भएको जिल्ला हो ।

भीरबाट लडेर तुम्बापोको मृत्यु

ताप्लेजुङ, 4 भदौ ।
पाँचथर सदरमुकाम फिदिमदेखि चोकमागु-९ सरसिउँला जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माणका क्रममा भीरबाट लडेर स्थानीय धननाथ तुम्वापोको मृत्यु भएको छ ।
मङ्गलबार चोकमागु-९ को चोक्टे भीरमा ब्लाष्टिङ्ग गर्ने तयारी गरिरहेका बखत लड्दा गम्भीर घाइते भएका र्राईलाई उपचार्रार्थ वीपी कोइराला स्वास्थ विज्ञान प्रतिष्ठान धरान पुर्‍याउँदा मृत्यु भएको हो ।
प्रत्यक्षदर्शीहरुका अनुसार तुम्वापो भीरबाट करिब एक सय मिटर तल खसेका थिए ।

सिलिगुढीबाट अपहरणकारी पक्राउ

लक्ष्मी उप्रेती
काँकरभिट्टा, 4 भदौ ।
सुनसरीको धरानबाट चार दिनअघि अपहरणमा परेका बालकलाई मङ्गलबार राति भारतको सिलिगुढीबाट प्रहरीले मुक्त गरेको छ ।
भारतीय प्रहरीको सहयोगमा धरान र काँकरभिट्टा प्रहरी कार्यालयबाट सादा पोसाकमा खटिएका प्रहरीको टोलीले धरान-१५ का बालक प्रणय गुरुङलाई अपहरण मुक्त गराएको हो । बालकलाई सिलगुढीस्थित हाउडा पेट्रोल पम्प नजिक एक होटलबाट अपहरण मुक्त गराइएको इलाका प्रहरी कार्यालय काँकरभिट्टाका प्रहरी निरीक्षक लालगोविन्द श्रेष्ठले बताए । चार वषर्ीय गुरुङलाई उनकै घरमा डेरा गरी बस्ने भारतको दार्जीलिङ घर भएका सन्नि प्रधानले चार दिनअघि अपहरण गरेका थिए । विभिन्न शैक्षिक प्रतिष्ठानको नाममा विद्यालयको पाठ्यसामग्री बिक्री गर्दै हिँडेका प्रधानले प्रणयलाई स्वीमिङ लैजाने भन्दै लिएर हिँडेका थिए । अष्ट्रेलियामा रहेका बालकका बाबुले तत्कालै फोन गरी छोरा खोजेपछि आमाले तुरुन्तै प्रणयलाई लिएर आउन प्रधानलाई फोन गरेकी थिइन् । तर, प्रधानले बच्चा अपहरणमा परेको जनाउँदै एक करोड रुपैयाँ लिएर दार्जीलिङमोड आउन भनेका थिए । गुरुङ परिवारले ५० लाख रुपैयाँ दिने सहमति जनाएको थियो । त्यसलगत्तै आमाले प्रहरीमा खबर गरेकी थिइन् । प्रधानकै माग अनुरुप फिरौती रकम लिएर गुरुङ परिवार प्रहरीसहित मङ्गलबार भारतको सिलिगुढीस्थित दार्जीलिङमोड पुगेको थियो ।
सुरुमा प्रधानले पैसा दिए मात्र बच्चा फिर्ता दिने बताएका थिए । तर, आमाले नमानेपछि केहीबेर विवाद भएको थियो । विवादकै क्रममा पुगेको प्रहरी टोलीले अपहरणमा संलग्न प्रधानलाई पक्राउ गरेको हो । पक्राउ परेपछि पनि उनले बच्चा आफूले अपहरण नगरेको दाबी गर्दै नेपालमै रहेको बताएका थिए । तर, प्रहरीले इनामस्वरुप प्रधानलाई एक लाख रुपैयाँ दिने भनेपछि उनले फोन गरेर बच्चा झिकाएका हुन् । पक्राउ परेका सन्निलाई भारतीय प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । बुधबार उनलाई सिलिगुढी अदालतमा पेस गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

पेस्तोलसहित तुफान पक्राउ

विर्तामोड, 2 भदौ
झापाको विर्तामोडबाट प्रहरीले एक व्यक्तिलाई कटुवा पेस्तोलसहित पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा झापा चकचकी-८ का २२ वषर्ीय तुफान आलम मिया छन् ।
उनलाई सादा पोसाकमा खटिएका प्रहरीले क्रिस्ट बैङ्क नजिकबाट आइतबार दिउँसो पक्राउ गरेको हो । उनले विर्तामोडका केही व्यापारी र विभिन्न डिलरका सञ्चालकहरुसँग २० लाखदेखि ५० लाखसम्म रकम माग गरेको प्रहरी समक्ष स्वीकारेको प्रहरी निरीक्षक अभिचन्द्र रिजालले जानकारी दिए । मिया शङ्कास्पद गतिविधिमा संलग्न हुनसक्ने भएकाले आइतबार अनुसन्धानका लागि घटना र्सार्वजनिक नगरिएको प्रनि रिजालले बताए ।

इलाममा विमानस्थल बनाउने तयारी

रोशन सावा
इलाम १ भदौ
इलाम नगरपालिका-५ सुकिलुम्बामा विमानस्थल निर्माणको लागि जग्गा अध्रि्रहण प्रक्रिया अघि बढेको छ । जिल्लाबासीले सुकिलुम्बामा विमानस्थल निर्माणका लागि २०५४ सालदेखि पहल गर्दै आएका छन् ।र्
पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको प्राविधिक टोलीले र्सर्वेक्षण गरेर विमानस्थल निर्माणका लागि तीन सय २५ रोपनी जग्गा अध्रि्रहण गर्नुपर्ने जनाएपछि जिल्ला विकास समितिले जग्गा अध्रि्रहणको प्रक्रिया अघि बढाएको हो । जिविसका योजना अनुगमन तथा प्रशासकीय अधिकृत अग्नि अधिकारीले तत्कालका लागि दर्ुइ सय ८३ रोपनी जग्गा अध्रि्रहण प्रक्रिया सुरु गरेको बताए । उनले १७ घरपरिवारको स्वामित्वमा रहेको दर्ुइ सय ८३ रोपनी जग्गालाई प्रतिरोपनी ४० हजार रुपैयाँ मुआब्जा दिने सम्झौता भएको जानकारी दिए ।
जिल्लाबासीले १२ वर्षेखि सुकिलुम्बामा विमानस्थल निर्माणको माग गर्दै आए पनि नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले मुआव्जाको लागत स्थानीयस्तरमै व्यहोर्नुपर्ने र्सत राखेपछि प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको थिएन । तर, गत आर्थिक वर्षेखि जिल्ला विकास समितिले मुआब्जाको लागि आर्थिक सङ्कलन गर्न थालेपछि विमानस्थल निर्माणको सम्भावना बढेको छ ।
मुआब्जाका लागि मात्र झण्डै डेढ करोड रुपैयाँ आवश्यक रहने जिविसले जनाएको छ । जिल्लाका आठजना सभासद्बाट दर्ुइ लाखका दरले र जिल्लाभित्रका गाविसहरुले एक लाखका दरले र अन्य संस्था र व्यक्तिबाट गरी अहिलेसम्म झण्डै ८० लाख रुपैयाँ सङ्कलन भइसकेको जिविसले जनाएको छ । सदरमुकाममा भर्खरै सम्पन्न सरोकारवालाहरुको भेलाले आर्थिक सङ्कलन प्रक्रियालाई अघि बढाउन हिमालय कर्माचार्यको संयोजकत्वमा ३५ सदस्यीय आर्थिक सङ्कलन समिति पनि गठन गरेको छ ।
नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको र्सर्वेक्षण टोलीले सुकिलुम्बामा नौ सय मिटर लम्बाई र एक सय ६० मिटर चौडाइको विमानस्थल बन्ने र एभ्रो तथा ट्वीनेटर विमानले उडान भर्नसक्ने ठहर गरेको छ । सुकिलुम्बाबाट झापाको भद्रपुरभन्दा सात मिनेट छिटो काठमाडौँ पुगिने टोलीको दाबी छ । सुकिलुम्बा बजार क्षेत्रदेखि झण्डै छ किलोमिटर दक्षिणमा पर्दछ । यहाँ विमानस्थल बनेपछि दार्जीलिङ र सिक्किमबाट काठमाडौँ ओहोरदोहोर गर्ने यात्रुहरु पनि लाभान्वित हुने बताइएको छ ।

आफ्नै विद्यालयमा तोडफोड

झापा १ भदौ
साथी कुटिएको विषयलाई लिएर विद्यार्थीले सोमवार आफ्नै विद्यालयमा तोडफोड गरेका छन् । प्रिन्सिपलले साथीलाई कुटेपछि आक्रोशित विद्यार्थीले झापाको दमकस्थित सिर्द्धार्थ उच्च माध्यमिक विद्यालयमा तोडफोड गरेका हुन् ।
प्रिन्सिपल तेजकुमार श्रेष्ठले कक्षा-१२ का विद्यार्थी श्याम चौलागाईलाई कुटेका थिए । सोही विषयलाई लिएर विद्यार्थीको समूहले विद्यालयको बस, सीसी क्यामेरा, फर्निचरका सामान तोडफोड गरेका हुन् । तोडफोडबाट विद्यालयमा आठ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको विद्यालय प्रशासनले जनाएको छ । सोमबार बिहानै पुगेका विद्यार्थीले विद्यालयको तीनवटा बसमा ढुङ्गा प्रहार गरेका थिए । ढुङ्गा प्रहारबाट बसका सीसा फुटेका छन् । विद्यार्थीले विद्यालयका डेस्कबेञ्च र पङ्खा समेत तोडफोड गरेको प्रशासनले जनाएको छ ।
प्रिन्सिपल श्रेष्ठले घटनाको विषयमा छानबिन गरी दोषीलाई कारवाही गरिने बताए । 'आफैँ पढ्ने विद्यालयमा तोडफोड गर्नु अनुचित हो', उनले भने, 'घटनाका विषयमा अभिभावकसँग पनि छलफल गर्छ ।' तोडफोड अघि विद्यार्थीले प्रिन्सिपल श्रेष्ठलाई कार्यालयमा थुनेको विद्यालय प्रशासनले जनाएको छ ।

माड खन्याउँदा आमा छोरा घाइते

झापा भदौ १
झापा गौरीगञ्ज ६ का भुजेल महतोले आप\mनै श्रीमती र नाबालक छोरालाई आइतवार विहान भातको तातो माड खन्याएर घाइते बनाएका छन् । सामान्य घरायसी विवादको विषयलाई लिएर महतोले आफ्नै २० वषर्ीया श्रीमती सजनीदेवी र दर्ुइ वर्षा छोरा किरणलाई भातको तातो माड खन्याएको इलाका प्रहरी कार्यालय गौरीगञ्जले जनाएको छ । विहान १० बजे श्रीमती र छोरालाई भातको माड खन्याएर महतो घरबाट फरार भएका थिए । उनलाई भाग्दै गरेको अवस्थामा तत्कालै पक्राउ गरिएको इलाका प्रहरी कार्यालय गौरीगञ्जका प्रहरी निरीक्षक मानवीर र्राईले बताए । गम्भीर घाइते अवस्थामा महतो आमाछोराको स्थानीय स्वास्थ्य केन्द्रमा प्राथमिक उपचार भए पनि थप उपचारका लागि दमक लगिएको छ । स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार आमाभन्दा नावालक छोराको अवस्था चिन्ताजनक छ ।

डाँकाको प्रतिकारमा एकको मृत्यु

झापा १ भदौ ।
डाकासँगको प्रतिकारमा गएराति झापाको मेचीनगर २ मा एक जनाको ज्यान गएको छ । राति ११ बजे डाँकाको गोली प्रहारबाट स्थानीय रामबहादुर दाहालको ज्यान गएको हो । उनको घाँटीमा गोली लागेको इलाका प्रहरी कार्यालय, काँकडभिट्टाले जनाएको छ । स्थानीय आम्दा अस्पतालमा उपचारको क्रममा उनको मृत्यु भएको हो । सात/आठजनाको सशस्त्र नकावधारी समूहले छिमेकी शेरबहादुर डाँगीको घरमा लुटपाट गरी दाहालको घरमा लुटपाट गर्न खोज्दा उनले प्रतिकार गरेका थिए । प्रहरीका अनुसार डाँगीको घरबाट डाकाहरुले सुन, चाँदी, क्यामरा, मोबाइल र नगद गरी एक लाखबराबरको सम्पत्ति लुटेका छन् ।
घटनामा संलग्न रहेको आशङ्कामा राति नै पाँचजनालाई पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

दीर्घरोगीलाई निशुल्क उपचार

झापा ३२ साउन

सरकारको निशुल्क उपचार कार्यक्रम अन्तरगत यसवर्ष झापाका ४१ जना दीर्घरोगीले निशुल्क उपचार सेवा पाएका छन् । कार्यक्रम अन्तरगत सरकारले उनीहरुलाई ५० हजार रुपैयाँसम्मको औषधोपचार निशुल्क उपलब्ध गराएको छ । आर्थिकरुपले विपन्नहरुका लागि स्वास्थ्य मन्त्रालयले गत चैतदेखि निःशुल्क उपचार कार्यक्रम लागू गरेको थियो । कार्यक्रम लमगू भएपछि झापाबाट ४१ जनाले उपचारका लागि सिफारिस लगेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय झापाले जनाएको छ । कार्यक्रम लागू भएपछि झापाबाट मृगौलाका १८ क्यान्सरका १७ र मुटुरोगका छजनाले सिफारिस लिएको झापाका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक नवराज सुब्बाले बताए । सिफारिस लिनेमध्ये १६ जना महिला र २५ जना पुरुष छन् । मृगौला रोगीमध्ये १३ पुरुष र पाँच महिला क्यान्सरमा १० पुरुष र सात महिला तथा मुटु रोगका लागि तीन-तीन महिला र पुरुषले सिफारिस लिएका छन् । जनस्वास्थ्यले गत चैत १९ गतेदेखि असार मसान्तभित्र पाँच वर्षदेखि ६२ वर्ष उमेरका ४१ जनालाई सिफारिस दिएको हो । सिफारिस पाउनेमध्ये अधिकांश क्षेत्री-ब्राह्मण समुदायका छन् । त्यस्तै जनजाति र आदिबासीबाट पाँच-पाँच जना छन् भने दलितबाट दुईजनाले उपचारका लागि सिफारिस लिएका छन् । सिफारिस लिनेमध्ये धेरैजसो शिक्षित तथा सहरी क्षेत्रका भएको सुब्बाले जानकारी दिए । उनले भने, धेरैजसो धेरैतिर जँचाएर खर्च भइसकेकाहरु छन् । थुप्रै स्वास्थ्य संस्था धाउँदाधाउँदा सास्ती पाएकाहरुले सिफारिस लिएको उनले बताए । सिफारिस लिएकाहरुले वीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरान भरतपुर क्यान्सर अस्पताल चितवन त्रिभुवन शिक्षण अस्पताल वीर अस्पताल र प्रसूति गृह थापाथलीमार्फत् यस्तो सेवा लिएका छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयले विपिन्न दीर्घरोगीलाई सहयोग पुर्याउने हिसाबले गरेको यस्तो निर्णय मन्त्रिपरिषद् बैठकले गत फागुन पहिलो साता अनुमोदन गरेको थियो ।

पहिरो खोलेपछि जोखिम कम हुँदै

सुब्रत न्यौपाने
झापा ३१ साउन
दक्षिणी इलामको बाँझो- २ र चुलाचुली गाविसको सीमानामा पर्ने सन्धुवा खोलो पहिरोले थुनेपछि बढ्दै गएको जोखिम कम गर्न सरकारले पहल थालेको छ । प्रभावित क्षेत्रको प्राविधिक अनुगमनपछि शनिवार अपरान्हदेखि सङ्कट व्यवस्थापन कार्य थालिएको हो ।
सङ्कट व्यवस्थापन अन्तरगत पहिरोले खोलो थुनेर बनाएको बाँध फुटाउन शुरु गरिएको छ । भर्ुगर्भविद्सहितको प्राविधिक टोलीले गरेको अध्ययनपछि प्रभावित क्षेत्रमा परिचालित सशस्त्र र जनपद प्रहरीको टोलीले विस्तारै बाँध खोल्ने काम गरिरहेको छ । गृह मन्त्रालयमार्फ आएको उच्चस्तरीय प्राविधिक सो टोलीको निर्देशनपछि स्थानीय प्रशासनले बाँध फुटाउन प्रहरी परिचालन गरेको हो । जल उत्पन्न प्रकोप डिभिजन कार्यालयका प्राविधक हिरानन्द झा, कमलदेव सुवेदी र भर्ुगर्भविद् वशिष्ठराज अधिकारीसहितको टोलीले गरेको स्थलगत र हवाई अनुगमनपछि बाँधबाट पानी बाहिर निकाल्न थालिएको छ । प्राविधिक टोलीले बाँध कटान गरेर विस्तारै पानी निकाल्दा खतरा नहुने सल्लाह दिएकाले बाँध फुटाउन थालिएको झापाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र दाहालले बताए । 'जमेको पानीलाई विस्तारै रतुवा खोलामा हाल्न शुरु गरिएको छ', प्रज्रि्र दाहालले भने, 'बाँध फुटाएर जोखिम कम गर्नुको विकल्प छैन ।' बाँध आफै फुुटे दक्षिणी इलामको बाँझो र चुलाचुली, झापाको दमकस्थित भुटानी शरणार्थीका तीनवटा शिविर, दमक नगरपालिका, लखनपुर र कोहवरा लगायतका क्षेत्रका हजारौ घर एकसाथ बग्न सक्छन् । शुक्रवार विहानै गएको पहिरोले सो खोलो थुनेपछि ती क्षेत्रका हजारौ घर जोखिममा परेका छन् । बेलडाँगी- १ भुटानी शरणार्थी शिविरमा मात्र २० हजार भन्दा धेरै जनसंख्या छ । जोखिम क्षेत्रका बासिन्दा रातभर निदाउन नसकेको शिविर सचिव टिबी गुरुङले बताए । झापाको दमक नगरपालिकाको १८ र १९ नम्वर वडाका युवाहरुपनि रातभर घर बाहिर नै बसेका थिए । केही खतरा भए सिठी फुकेर गाउँलेलाई जगाउने र सुरक्षित स्थानमा र्सर्ने निर्ण्र्ााभएपछि उनीहरु पर्ूव तयारीका लागि घर बाहिरै बसेका हुन् । दुबै वडाको घुमाउने टोल, भराले, सेतुमारी र जहदाका बासिन्दा पनि सुरक्षित स्थानमा र्सन तयारी अवस्थामा थिए ।
'खतरा हुनासाथ सिठी बजाएर गाउँलेलाई जगाउने निर्ण्र्ााभएको थियो । तर पनि गाउँलेहरु बिखलबन्दमा परेर रातभर जागै बसे', स्थानीय नेत्र भण्डारीले भने, 'बालवच्चा पनि राम्रोसँग सुत्न पाएनन् ।'
शुक्रवार इलाम जिल्लाको बाँझो र चुलाचुली गाविसको सीमानामा पर्ने सुन्दुवा खोला चुरेको पहिरोले थुनिएपछि रतुवा खोलामा मिसिएर बाढी उर्लने सम्भावना थियो । खोलामा पहिरोले जम्मा गरेर माटो र बालुवाले बनाएको बाँध भत्कन सक्ने स्थानीय प्रशासनको शुक्रवार साँझ दमकमा बसेको बैठकले निष्कर्षनिकालेको थियो । चिसापनी रवि सडक उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष सुरेश सुब्बाका अनुसार चुरे क्षेत्रको डाँडामा पहिरो जाँदा खोला थुनिएको हो । प्राविधिक टोलीका अनुसार खोला थुनिएको स्थानमा ४० हजार घनमिटर पानी जमेको छ । पहाडको चट्टानसहितको ढिस्कोले खोलो थुनिँदा शनिवार अपरान्हसम्म बाँझो र चुलाचुलीको पाँच किलोमिटर उत्तरसम्म करिव ६० फिट उचाइमा पानी जमेको थियो । बाँध फुटाएर पानी निकाल्न थालिएकाले पानीको सतह घट्दै गएको चुलाचुली गाविसका पर्ूव अध्यक्ष ओमनारायण खनालले बताए । 'वषर्ा रोकिएकाले बाँधमा पानी जम्ने क्रम पनि घटेको छ', उनले भने, ' वषर्ा नभए यो जोखिम चाँडै अन्त्य हुन्छ ।'