उपचार अभावमा थलिए खोकु छिन्ताङका योद्धा

                                                                                                         

  झापा १८ चैत  
                                                 तस्वीर विनोद सापकोटा  
खोकु छिन्ताङ घटनाका एक योद्धा उपचार अभावमा थलिएका छन । आर्थिक अभावका कारण समयमा उपचार गर्न नसक्दा झापा सतासीधाम-८ का इन्द्रबहादुर राई लामो समयदेखि ओछयान परेका हुन ।
 उनका दुबै मिर्गाैलामा समस्या देखिएको छ । ५१ वर्षीय राई दैनिक उठबस गर्न पनि नसक्ने अवस्थामा छन । समाएर सुताउने उठाउने गर्नु परिरहेको राईकी श्रीमती शान्ताकुमारीले बताइन । पैसा नभएकाले उपचारका लागि लैजान सकिएको छैन उनले भनिन  धेरै पैसा लाग्ने सुनेकी छु त्यत्रो पैसा कहाँबाट जुटाउनु । राई विरामी परेर थलिएपछि उनमा आश्रित पाँच जनाको परिवार विचल्लीमा परेको छ ।
   मजदूरी गरेर कमाएको पैसाले राई परिवारको गुजारा चल्दै आएको छ । राईका श्रीमती र चार छोरी छन । २०३६ सालको खोकु छिन्ताङ घटनामा पाचायती शासकद्धारा यातना दिइएका उनी सातवर्ष जेल परेका थिए । धनकुटाको आँखीसल्लाबाट २८ कात्तिक २०३६ मा दलवलसहित पक्राउ परेका उनी मृत्युदण्ड पाउनबाट जोगिने मध्येका एक हुन । तत्कालीन शासकले खोकु छिन्ताङ घटनाका १५ जना निहत्था नागरिकको हत्या गरेको थियो ।
 सुरक्षाकर्मीले मृत्युदण्डका लागि तमोर नदीको किनारमा पुरयाए पनि धनकुटाका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बीरबहादुर भुजेलले रोकेको घटना राईको समृतिमा ताजै छ । २०२८ देखि सुरु भएको किसान आन्दोलनमा सकि्रय रहेका राई २०४३ मा सर्वाेच्च अदालतको आदेशमा जेलमुक्त भएपछि झापाको सतासीधाममा बसोबास गर्दै आएका छन । पक्राउ परेको २८ दिनसम्म जिल्ला प्रहरी कार्यालय धनकुटाको हिरासतमा बिताएका राईको यातनाका कारण शरीरको एकपत्र छाला उक्किएको थियो ।
  २०५३ मा राज्यको बन्दी राहत प्याकेजबाट ५० हजार रुपैयाँ सहयोग लिएका राईले त्यसबाट १० कठठा जग्गा किनेका थिए । दुईपछि २०५५ मा स्थानीय कनकाई नदीमा आएको बाढीले जग्ग्ाा बगाएपछि उनी सुकुम्वासी भएका छन । काम गरेर आएको पैसाले परिवारको गुजारा चलाउनु पर्ने भएपछि उनले न जग्गा जोडन सके न त घर बनाउन नै । अहिले उपचारका लागि सरकारसँग याचना गर्दैछन ।
  जीवनमरणको दोसाँधमा रहेका राईको उपचारका लागि उनी आवद्ध पार्टी एमालेले पनि सकि्रयता देखाएको छैन । एमालेको स्थानीय वडा कमिटीका अध्यक्ष उमानाथ पराजुलीले समयमा सहयोग गर्न नसकिएको स्वीकारे । राईको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै अर्का एक स्थानीय भन्छन जीउँदो हँुदा सहयोग नगरेर मरेपछि पार्टीको झण्डा ओढाउनुको कुनै अर्थ हँदैन ।
 

झापा इलाम सिमावर्ती क्षेत्रमा काठ तस्करी तीव्र

 सुब्रत न्यौपाने 
  झापा १६ चैत
   झापा र दक्षिणी इलामका सामुदायिक वनमा काठ तस्करी तीव्र भएको छ । वन पदाधिकारीको मिलेमतोमा ती क्षेत्रका सामुदायिक वनबाट दैनिक रुपमा काठ तस्करी हुने गरेको हो ।
  सिमावर्ती जिल्लाका वन क्षेत्रबाट भइरहेको काठ तस्करी नियन्त्रणका लागि प्रयास गरिए पनि तस्करीमा संलग्नले रातारात काठ निकासी गर्दै आएका छन् । तस्करलाई पक्राउ गर्न र तस्करीको काठ बरामद गर्न वन गस्ती टोलीलाई  भ्याईनभ्याई भएको  वन कार्यालय झापाले जनाएको छ । जिल्ला वन प्रमुख विष्णुप्रसाद भण्डारीले एक महिनायता दैनिक रुपमा ठूलो परिमाणमा काठ बरामद गर्नुका साथै तस्करीमा संलग्न डेढ दर्जन व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएको बताए । काठ ओसार्न प्रयोग गरिएका आधा दर्जन सवारी पनि नियन्त्रणमा लिइएको छ ।
  तस्करीमा संगठित समूह सकि्रय  उनले भने , प्रहरीको सहयोग लिएर तस्करीको साजाल तोड्ने प्रयासमा छौँ । तस्करले दक्षिणी इलामका सामुदायिक वनबाट अम्लिसो लोड गरिएका गाडीमा पनि काठ ओसार्ने गरेको रेाजर देवेन्द्र उप्रेती बताउँछन् । ग १ च ३२१३ नम्वरको पिकअप गाडीमा अम्लिसोले छोपेर ल्याएको अवस्थामा दुई साताअघि सखुवाको काठ बरामद भएको थियो । एक महिनामा झापाबाट मात्रै एक हजार क्युफिट भन्दा बढी काठ बरामद भएको छ । इलामका दक्षिणी वनमा तस्करीको अवस्था झन् भयावह छ ।
  तस्करीमा संलग्नले इलामको काठ झापाका विभिन्न स्थानमा लुकाएर राख्ने गरेको पाइएको वन प्रमुख भण्डारीले बताए । यसैसाता इलामबाट ल्याएर लुकाएर राखिएको अवस्थामा चारसय क्युफिट सखुवाको काठ झापाको शान्तिनगरबाट बरामद गरिएको थियो । १५ चैतमा मात्रै झापा र इलामको संयुक्त वन गस्ती टोलीले दक्षिणी इलामको कोल्वुङबाट ७९ थान सखुवाका गोलिया र ३० थान चिरान काठ बरामद गरेको रेाजर उप्रेतीले जानकारी दिए । सशस्त्र प्रहरीको सहयोगमा गजुरमुखी इलाका वन कार्यालय इलाम र सुरुङ्गा इलाका वन कार्यालय झापाको टोलीले स्थानीय जनज्योति सामुदायिक वन क्षेत्रबाट सो काठ बरामद गरेको हो ।
 काठसँगै वन समूहका सचिव पदम तामाङ पनि पक्राउ परेका छन् । अवैध ढंगले सालको काठ कटान तथा विक्री गर्ने कार्यमा संलग्न भएको आरोपमा उनी पक्राउ परेका हुन् । सालको काठ कटान तथा निकासीमा सरकारले प्रतिवन्ध लगाएपछि काठ तस्करीमा वन पदाधिकारीको मिलेमतो देखिन थालेको हो । वन समूहका अध्यक्ष खेम तामाङको पनि घटनामा संलग्नता देखिएको छ । काठ तस्करीमा संलग्न दक्षिणी इलामको इरौटारस्थित देवानछाप सामुदायिक वनका ११ पदाधिकारी थुनामा छन् ।
  अदालतले मागेको धरौटी बुझाउन नसकेपछि यसैसाता उनीहरुलाई कारागार चलान गरिएको हो । फागुन १४ गते पक्राउ परेका २२ जनालाई अदालतले जनही १५ लाख २६ हजार दुई सय ८० रुपैयाँ धरौटी मागेको थियो । ११ जना धरौटी बुझाएर छुटेको इलामका वन प्रमुख इमामुद्दीन अन्सारीले बताए । उनीहरुलाई नौ सय ४८ क्युफिट काठसहित जिल्ला वन कार्यालय इलामको टोलीले पक्राउ गरी मुद्दा चलाएको थियो ।

प्रशासनको आदेशमा तालावन्दी तोडियो

emfkf @) k';

 df]/ªsf] Ps;lxt emfkfsf] b'O{ j6f gbLsf pkef]Qmfn] Ps ;'qLo dfu /fvL dËnaf/ emfkfsf] ;tf;Lwfdl:yt hgtfsf] t6aGw sfof{nodf ul/Psf] clglZrtsfnLg tfnfaGbL k|zf;gn] a'waf/ lbp“;f] tf]l8lbPsf] 5 . lhNnf k|zf;g sfof{no emfkfsf] lgb]{zgdf Onfsf k|x/L sfof{no lemnlemn]sf k|x/L lg/LIfs b'uf{ clwsf/L g]t[Tjsf] 6f]nLn] sfof{nodf nufOPsf] tfnf km'6fOlbPsf] xf] .

emfkfsf] sgsfO{, /t'jf / df]/ªsf] dfjf gbL lgoGq0fsf nflu sfd ub}{ cfPsf] hgtfsf] t6aGw sfof{nodf tLg dlxgfb]lv l;“rfO dGqfnon] sfof{no k|d'v k7fpg g;s]sf] eGb} tLg j6} gbLsf pkef]Qmfn] dËnaf/ sfof{nodf tfnfaGbL u/]sf lyP . tLg j6f gbLdf $% j6f t6aGwsf of]hgf ut ;fpgd} ;e]{ ePsf] lyof] . sfof{nodf k|d'v gx'“bf ;e]{ ePsf ;a} of]hgf sflQs d;fGt;Dddf 6]08/ nfUg ;s]gg\ . 6]08/ gnfu]sf sf/0f ah]6 l+k|mh x'g] cj:yf cfPsf] sgsfO{ gbL lgoGq0f tyf l;“rfO Joj:yfkg ;ldlt emfkfsf cWoIf s0f{axfb'/ yfkfn] hfgsf/L lbP .

  df]/ªsf] l;dfgf hf]l8Psf] dfjf / /t'jf gbLsf] nflu b'O{÷b'O{ s/f]8 / sgsfO{sf nflu rf/ s/f]8 ?k}of“ gbL lgoGq0fsf nflu ljlgof]lht ePsf] lyof] . t/, l;“rfO dGqfnon] tLg÷tLg dlxgfdf sfof{no k|d'vsf] ;?jf u/]sfn] lgoldt sfd x'g g;s]sf] pkef]Qmfsf] u'gf;f] 5 . pkef]Qmfn] o;cl3sf sfof{no k|d'v ;"o{b]j yfkf / d]vgfy zdf{dWo] PsnfO{ sfof{nodf dGqfnon] k7fP cfkm"x?nfO{ dfGo x'g] cGoyf cdfGo x'g] atfPsf 5g\ .

 yfkf / zdf{n] l;“rfO{ dGqL dx]Gb| ofbjnfO{ !% nfv ?k}of“ a'emfpg g;Sbf pgLx?sf] ;?jf ul/Psf] pkef]Qmfsf] cf/f]k 5 . …l;“rfO dGqLn] n]gb]gsf] s'/f lems]kl5 cfpg nfu]sf sfof{no k|d'v klg /f]lsPsf 5g\Ú, /t'jf dfjf gbL lgoGq0f k|efljt d'n ;ldlt df]/8sf cWoIf d'lQmgfy a/fnn] eg], …;fdfGo k|zf;g dGqfnoaf6 /fdbf; df:s]sf] gfd tf]lsP klg l;“rfO dGqfnodf l6Kk0fL pl7;s]sf] cj:yfdf dGqLn] k};fsf] s'/f ubf{ lgo'lQm /f]lsPsf] 5 .Ú o;cl3 tLgj6} gbLsf k|efljt ;ldltsf kbflwsf/Lx?n] sfof{no k|d'v gcfPsf] la/f]wdf kqsf/ ;Dd]ng u/L dGqLn] @) nfv ?k}of“ 3'; dfu]sf] ;fj{hlgs u/]sf lyP .

  d"n ;ldltsf kbflwsf/Ln] l;“rfO ;lrj laGbf xf8fnfO{ ;d]t sfof{no k|d'v gcfPsf sf/0f t6aGw sfo{ /f]lsPsf] hgfp lbPsf lyP . sGsfO{ gbL lgoGq0f ;ldltsf cWoIf  yfkfn] ;lrj xf8fn] ;ft lbgleq sfof{no k|d'v k7fOlbg] cfZjf;g lbPsf] atfP . pgn] eg], …lkmN8 lelh6df cfp“bf pxf“n] k|d'v k7fP/ !% lbgleq 6]G8/sf] k|lqmof z'? ug]{ atfpg'ePsf] lyof] .Ú lxp“bdf z'? gePsf] t6aGw aiff{tsf] ;dodf z'? ul/gfn] Jooef/ a9\g] / sfd ;d]t k|efjsf/L x'g g;Sg] ePkl5 :yfgLo pkef]Qmfn] ;dodf k|efjsf/L sfd ug{ bjfj lb“b} cfPsf 5g\ . rf/ jif{cl3 :yfkgf ul/Psf] hgtfsf] t6aGw sfo{qmd cgt/ut gbL lgoGq0fsf nflu o;aif{ cf7 s/f]8 ?k}of“ 5'l§Psf] 5 .  

जनताको तटवन्ध कार्यालयमा मङ्गलवार तालावन्दी गर्दै स्थानीय उपभोक्ता