झापा १८ चैत
तस्वीर विनोद सापकोटा
खोकु छिन्ताङ घटनाका एक योद्धा उपचार अभावमा थलिएका छन । आर्थिक अभावका कारण समयमा उपचार गर्न नसक्दा झापा सतासीधाम-८ का इन्द्रबहादुर राई लामो समयदेखि ओछयान परेका हुन ।
उनका दुबै मिर्गाैलामा समस्या देखिएको छ । ५१ वर्षीय राई दैनिक उठबस गर्न पनि नसक्ने अवस्थामा छन । समाएर सुताउने उठाउने गर्नु परिरहेको राईकी श्रीमती शान्ताकुमारीले बताइन । पैसा नभएकाले उपचारका लागि लैजान सकिएको छैन उनले भनिन धेरै पैसा लाग्ने सुनेकी छु त्यत्रो पैसा कहाँबाट जुटाउनु । राई विरामी परेर थलिएपछि उनमा आश्रित पाँच जनाको परिवार विचल्लीमा परेको छ ।
मजदूरी गरेर कमाएको पैसाले राई परिवारको गुजारा चल्दै आएको छ । राईका श्रीमती र चार छोरी छन । २०३६ सालको खोकु छिन्ताङ घटनामा पाचायती शासकद्धारा यातना दिइएका उनी सातवर्ष जेल परेका थिए । धनकुटाको आँखीसल्लाबाट २८ कात्तिक २०३६ मा दलवलसहित पक्राउ परेका उनी मृत्युदण्ड पाउनबाट जोगिने मध्येका एक हुन । तत्कालीन शासकले खोकु छिन्ताङ घटनाका १५ जना निहत्था नागरिकको हत्या गरेको थियो ।
सुरक्षाकर्मीले मृत्युदण्डका लागि तमोर नदीको किनारमा पुरयाए पनि धनकुटाका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बीरबहादुर भुजेलले रोकेको घटना राईको समृतिमा ताजै छ । २०२८ देखि सुरु भएको किसान आन्दोलनमा सकि्रय रहेका राई २०४३ मा सर्वाेच्च अदालतको आदेशमा जेलमुक्त भएपछि झापाको सतासीधाममा बसोबास गर्दै आएका छन । पक्राउ परेको २८ दिनसम्म जिल्ला प्रहरी कार्यालय धनकुटाको हिरासतमा बिताएका राईको यातनाका कारण शरीरको एकपत्र छाला उक्किएको थियो ।
२०५३ मा राज्यको बन्दी राहत प्याकेजबाट ५० हजार रुपैयाँ सहयोग लिएका राईले त्यसबाट १० कठठा जग्गा किनेका थिए । दुईपछि २०५५ मा स्थानीय कनकाई नदीमा आएको बाढीले जग्ग्ाा बगाएपछि उनी सुकुम्वासी भएका छन । काम गरेर आएको पैसाले परिवारको गुजारा चलाउनु पर्ने भएपछि उनले न जग्गा जोडन सके न त घर बनाउन नै । अहिले उपचारका लागि सरकारसँग याचना गर्दैछन ।
जीवनमरणको दोसाँधमा रहेका राईको उपचारका लागि उनी आवद्ध पार्टी एमालेले पनि सकि्रयता देखाएको छैन । एमालेको स्थानीय वडा कमिटीका अध्यक्ष उमानाथ पराजुलीले समयमा सहयोग गर्न नसकिएको स्वीकारे । राईको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै अर्का एक स्थानीय भन्छन जीउँदो हँुदा सहयोग नगरेर मरेपछि पार्टीको झण्डा ओढाउनुको कुनै अर्थ हँदैन ।
तस्वीर विनोद सापकोटा
खोकु छिन्ताङ घटनाका एक योद्धा उपचार अभावमा थलिएका छन । आर्थिक अभावका कारण समयमा उपचार गर्न नसक्दा झापा सतासीधाम-८ का इन्द्रबहादुर राई लामो समयदेखि ओछयान परेका हुन ।
उनका दुबै मिर्गाैलामा समस्या देखिएको छ । ५१ वर्षीय राई दैनिक उठबस गर्न पनि नसक्ने अवस्थामा छन । समाएर सुताउने उठाउने गर्नु परिरहेको राईकी श्रीमती शान्ताकुमारीले बताइन । पैसा नभएकाले उपचारका लागि लैजान सकिएको छैन उनले भनिन धेरै पैसा लाग्ने सुनेकी छु त्यत्रो पैसा कहाँबाट जुटाउनु । राई विरामी परेर थलिएपछि उनमा आश्रित पाँच जनाको परिवार विचल्लीमा परेको छ ।
मजदूरी गरेर कमाएको पैसाले राई परिवारको गुजारा चल्दै आएको छ । राईका श्रीमती र चार छोरी छन । २०३६ सालको खोकु छिन्ताङ घटनामा पाचायती शासकद्धारा यातना दिइएका उनी सातवर्ष जेल परेका थिए । धनकुटाको आँखीसल्लाबाट २८ कात्तिक २०३६ मा दलवलसहित पक्राउ परेका उनी मृत्युदण्ड पाउनबाट जोगिने मध्येका एक हुन । तत्कालीन शासकले खोकु छिन्ताङ घटनाका १५ जना निहत्था नागरिकको हत्या गरेको थियो ।
सुरक्षाकर्मीले मृत्युदण्डका लागि तमोर नदीको किनारमा पुरयाए पनि धनकुटाका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बीरबहादुर भुजेलले रोकेको घटना राईको समृतिमा ताजै छ । २०२८ देखि सुरु भएको किसान आन्दोलनमा सकि्रय रहेका राई २०४३ मा सर्वाेच्च अदालतको आदेशमा जेलमुक्त भएपछि झापाको सतासीधाममा बसोबास गर्दै आएका छन । पक्राउ परेको २८ दिनसम्म जिल्ला प्रहरी कार्यालय धनकुटाको हिरासतमा बिताएका राईको यातनाका कारण शरीरको एकपत्र छाला उक्किएको थियो ।
२०५३ मा राज्यको बन्दी राहत प्याकेजबाट ५० हजार रुपैयाँ सहयोग लिएका राईले त्यसबाट १० कठठा जग्गा किनेका थिए । दुईपछि २०५५ मा स्थानीय कनकाई नदीमा आएको बाढीले जग्ग्ाा बगाएपछि उनी सुकुम्वासी भएका छन । काम गरेर आएको पैसाले परिवारको गुजारा चलाउनु पर्ने भएपछि उनले न जग्गा जोडन सके न त घर बनाउन नै । अहिले उपचारका लागि सरकारसँग याचना गर्दैछन ।
जीवनमरणको दोसाँधमा रहेका राईको उपचारका लागि उनी आवद्ध पार्टी एमालेले पनि सकि्रयता देखाएको छैन । एमालेको स्थानीय वडा कमिटीका अध्यक्ष उमानाथ पराजुलीले समयमा सहयोग गर्न नसकिएको स्वीकारे । राईको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै अर्का एक स्थानीय भन्छन जीउँदो हँुदा सहयोग नगरेर मरेपछि पार्टीको झण्डा ओढाउनुको कुनै अर्थ हँदैन ।
